Poniższy tekst był opublikowany w biuletynie internetowym Inside Out Online towarzystwa stomijnego Winnipeg Ostomy Association.

Artykuły

Zbiornik jelitowy - decyzja zapadła!

Inside Out Online, January/February 2000

Ron Titlebaum

sprawdzone przez Diane Bryant, dyplomowaną pielęgniarkę stomijną, Boston Medical Center

Dwa lata temu, na tych samych stronach napisałem humorystyczny artykuł porównujący życie ze zbiornikiem jelitowym (J-pouch) i ileostomią. Ponieważ doświadczyłem obu, kwalifikuję się jako jeden z czołowych światowych ekspertów - jedyny laik tak obdarzony. „Ekspert”, jeśli tego nie wiesz, to ktoś kto wie coraz więcej o coraz węższej dziedzinie, aż będzie wiedział wszystko o niczym!

Dwa lata później, po około 200 spotkaniach w grupach wsparcia, myślę, że można skwitować, że rozwój chirurgii wyraźnie nabrał tempa i chociaż ileostomię nadal traktuje się jako „złoty standard” w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub polipowatości rodzinnej, to zbiornik jelitowy staje się szybko operacją z wyboru. Dla tych, którzy się kwalifikują, jest to teraz tylko kwestia czasu.

Obecnie, jeśli mieszkasz w pobliżu Bostonu tak jak ja, masz większe szanse na zbiornik J niż na ileostomię, pod warunkiem, że się kwalifikujesz. Prawie każde większe centrum medyczne w Bostonie z oddziałem chirurgii jelita grubego i odbytnicy wykonuje te operacje bardzo często. Jeśli mieszkasz w Los Angeles, sytuacja jest podobna. Ale, według zaprzyjaźnionej pielęgniarki stomijnej, jeśli mieszkasz w Dallas - w rejonie Ft. Worth, masz większe szanse, że zalecą ci ileostomię. Jeśli mieszkasz w oddaleniu od centrum miejskiego, masz większe szanse na ileostomię. Jednak wszędzie, gdzie istnieje odpowiednia wiedza i doświadczenie, zbiorniki jelitowe zaczynają zdobywać przewagę liczebną.

Niestety, nikt nie prowadzi statystyk, ale wspomniany ekspert szacuje, że obecnie przekroczyliśmy poziom 10.000 operacji z utworzeniem zbiornika jelitowego w samych tylko Stanach Zjednoczonych. Zarówno Klinika Mayo jak i Cleveland przekroczyły niedawno 1000 operacji. Znacząca liczba klinik, prawdopodobnie ponad 30, wykonała między 100 a 500 takich operacji i około 10 wykonało między 500 a 1000. Można to porównać do liczby ponad 150.000, może nawet bliżej 200.000 ileostomii istniejących obecnie w Stanach Zjednoczonych. Ale, jak mówiłem, tempo rozwoju rośnie.

Wyjaśnijmy dla tych, którzy nie wiedzą na czym polega zbiornik jelitowy, że usuwa się jelito grube, rozbiera się błonę śluzową odbytnicy w dół do odbytu i wytwarza się wewnętrzny zbiornik z około 20 cm jelita cienkiego. Następnie przeciąga się ten zbiornik i przyłącza (zespala) do wewnętrznej części odbytu. Zbiornik funkcjonuje jak nowa odbytnica i mini jelito grube, zarówno przechowując stolec jak i wchłaniając wodę. Ponieważ zarówno odbyt jak i mięśnie zwieracza znajdują się na swoim miejscu i pracują prawidłowo (to jest warunek zakwalifikowania się do tej procedury), chodzi się do ubikacji w zwykły sposób, tyle że częściej.

Procedura ta ma wiele nazw i przezwisk. Jakie? Zbiornik jelitowy, zespolenie jelitowe, ... (i tu następują określenia angielskie, które chyba nie mają odpowiedników polskich: pullthrough, endorectal pullthrough), zbiornik J, S, W, H lub inna litera. Litera określa kształt zbiornika. Zbiornik J jest wykonywany najczęściej. W przypadku pierwszej mojej operacji, wykonano u mnie zbiornik X i przyłączyli koniec zbiornika do nerwu wzrokowego i mogłem widzieć, dokąd chodziłem (żartuję).

Dane statystyczne na temat zbiornika J (będę tak go nazywał do końca artykułu) są obecnie dobrze udokumentowane. Nawiasem mówiąc, jeśli ktoś chce wykonać własne poszukiwania w internecie, zachęcam do odwiedzenia strony Narodowej Biblioteki Medycznej (www.nlm.nih.gov), potem należy kliknąć Medline, potem Pubmed, potem wprowadzić „ileoanal reservoir” jako słowo do wyszukania. Następnie klikamy Related Articles po dowolnym lub po wszystkich artykułach. Znajdziesz ponad 300 artykułów na ten temat.

Nie ma na razie banku danych, który łączyłby wszystkie te badania i publikacje, ale dość wyraźnie rysują się następujące wyniki:

Wyniki na temat funkcjonowania:

Zadowolenie pacjentów:

Ponad 90% w każdym wykonanym badaniu.

Częstość wypróżniania

(obsesja posiadaczy zbiorników J): 5-6 razy dziennie i 1-2 w ciągu nocy. Najlepszy wynik to 2-3 razy dziennie i 0,5 raza na noc. Czy ktoś mógłby mi wyjaśnić, jak można chodzić pół raza? Niektórzy ludzie, jak ja, chodzą 8-12 razy dziennie. Wiem, że mógłbym mieć lepszy wynik, ale to cena, jaką płacę za moją rozpustną dietę.

Zdolność przeczekania jedną godzinę na wypróżnienie:

Ponad 90% po roku i ponad 75% w kilka tygodni po operacji. Ponieważ stolce są luźniejsze, im dłużej się czeka, tym bardziej przypomina to biegunkę. Nawiasem mówiąc, po około roku, typowy zbiornik J utrzymuje około 1/2 pojemności typowej odbytnicy.

Wyciekanie i stosowanie podkładów:

Około 15-20% osób ma pewne formy wyciekania przez odbyt. Zdarza się to częściej w nocy podczas snu lub energicznych ćwiczeń. Gdy pojawia się taki problem, można go często minimalizować przez ćwiczenia mięśni zwieracza lub dobór diety. Osoby, którym się to zdarza, noszą podkłady ochronne, zwykle wkładki higieniczne.

Wyciekanie i swędzenie lub podrażnienie okołoodbytnicze:

Gdy ma miejsce wyciekanie lub gdy podcieramy się po wypróżnieniu, wysoce zasadowe stolce mogą odparzać lub powodować świąd w obrębie bezpośrednio wokół odbytnicy. Ta dorosła wersja pieluszkowego zapalenia skóry jest zwykle leczona przez stosowanie tych samych maści: takich jak Destin A R D i Eucerin. Zdolność rozróżniania między gazem a stolcem: Ponad 80% osób po roku zdaje się mieć z tym niewielkie problemy. W moim przypadku wypuszczanie gazu jest po prostu zbyt ryzykowne.

Stosowanie leków kontrolujących wypróżnianie:

Około 20-30% osób ze zbiornikami J stosuje środki hamujące wypróżnienia, najczęściej generyczny Lomotil lub Imodium. Z czasem ludzie biorą mniej tych środków. Porównywalna liczba osób bierze środki typu psyllium, jak Metamucil, Fibercon lub Citrocel. Niektórzy biorą jedne i drugie. Niektórzy są zwolennikami tych środków, inni twierdzą, że ich działanie jest znikome.

Ograniczenia dotyczące diety:

Sama procedura nie wprowadza żadnych ograniczeń w diecie. Z drugiej strony jednak, bez odbytnicy i jelita grubego, ludzie muszą się nauczyć, jakie pokarmy, jeśli jakieś, powodują problemy. Każdy człowiek reaguje odmiennie. Ale jeśli coś powodowało u ciebie gazy lub luźne stolce przedtem, to istnieje ryzyko, że również po operacji może powodować problemy. Nieznaczna nietolerancja laktozy może wydawać się bardziej dotkliwa. Jeśli ostry pieprz palił cię przedtem, to teraz będziesz potrzebował gaśnicy. Powinno się unikać piwa. Pamiętaj, że sama operacja brzuszna powoduje wewnętrzne zrosty i to może powodować zaparcia jelita cienkiego. Zanim nabierzesz doświadczenia w diecie, dobrze zacząć od diety małoresztkowej i wzbogacać swój repertuar.

Najczęstsze komplikacje:

Zapalenie zbiornika:

Około 20% osób ze zbiornikami J doświadcza zapalenia zbiornika (puchitis) w pierwszym roku po operacji. Do końca 5 roku przytrafiło się to mniej niż połowie osób. Dla ponad 80% tych ludzi, szybkim i skutecznym rozwiązaniem problemu są antybiotyki, najczęściej Flagyl lub Cipro. Niektórzy miewają nawroty. Zapalenie zbiornika przypomina objawy łagodniejszej wersji zapalenia jelita: gazy, skurcze, biegunka i możliwe wydzielanie krwawego śluzu. Niektórzy pytają, jak poznać tę chorobę. Na pewno ją poznasz, jeśli ci się przydarzy! Zaparcie jelita cienkiego (blokada lub blokada częściowa): Niektórzy mają skłonności do tworzenia się zrostów, które mogą powodować zwężenie pętli jelita. Jeśli przy tym trafi się niestrawione twarde pożywienie lub produkt trawienia, efektem może być blokada pasażu jelita. W większości przypadków, ale nie zawsze, można to rozwiązać bez konieczności hospitalizacji. Około 20% osób ze zbiornikami J ma jedno lub więcej zaparć.

Inne powikłania:

W mniej niż 5% przypadkach pojawiają się inne powikłania, takie jak wewnętrzny wyciek ze zbiornika, przetoki, przepukliny brzuszne, infekcje miedniczne lub przerwanie zespolenia. W około 10% przypadków może wystąpić zwężenie zespoleniowe (zwężenie wylotu odbytniczego). Na szczęście (lub nieszczęście, w zależności od punktu widzenia) łatwo można to rozwiązać przez rozszerzenie poprzez niepopularne „badanie palcami”. To jeden z głównych powodów, dla których twój chirurg będzie chciał wykonywać dodatkowe badania co roku, przynajmniej na początku. W przypadku mężczyzn mogą wystąpić czasowe lub trwałe zaburzenia seksualne, ale obecnie ma to miejsce w mniej niż 1% przypadków. Ja sam miałem przez jakiś czas wsteczny wytrysk nasienia - niezwykłe seksualne zjawisko wytrysku pod prąd. Śmierć, ostateczna komplikacja, zdarza się bardzo rzadko, ale może się jednak zdarzyć - jak w przypadku wszelkich poważnych zabiegów chirurgicznych.

Uszkodzenie zbiornika:

Zdarzyło mi się to, więc wiem, że się zdarza. Większość zbiorników, jeśli jest taka potrzeba, można zrekonstruować. Ale w około 3% przypadków, zbiornik musi zostać usunięty i pacjent zostaje na stałe z ileostomią. Wyniki są coraz lepsze, ale zbiorniki nie są jednak doskonałe.

Jeśli chorujesz na wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub polipowatość rodzinną i jeśli masz zachowany odbyt, jeśli twoje mięśnie zwieracza są silne i zdrowe i masz mniej niż 65 lat, możesz zostać zakwalifikowany do procedury utworzenia zbiornika jelitowego. Bez względu na to gdzie mieszkasz, sprawdź tę możliwość. Ale poszukaj kogoś, kto się w tym specjalizuje. To długa, trudna procedura, bardziej niż częściej stosowana ileostomia.

Via OAB Bulletin (Boston) Nov/Dec 1997.

• Pielęgnacja
• Problemy
• Irygacje
• Forum
• Chat
• Poradnie
• Artykuły