Poniższy tekst był opublikowany w biuletynie internetowym Inside Out Online towarzystwa stomijnego Winnipeg Ostomy Association.

Artykuły

Płyny i elektrolity... źródło mocy organizmu

Gener Galindo

w Ostomy Observations, publikacja Nu-Hope Labs., Inc. Pacoima, CA

(Inside Out March/April 2002)

Tak jak akumulator samochodowy potrzebuje uzupełniania wody i mocy elektrycznej, tak i nasz organizm ma podobne wymagania. W rzeczywistości, nie moglibyśmy funkcjonować bez odpowiedniej równowagi połączenia tych życiowych sił.

Równowaga płynów w organizmie ma szczególne znaczenie dla osób z przetokami moczowymi lub stomiami żołądkowo-jelitowymi. Dzieje się tak dlatego, że zmiany w organizmie spowodowane ingerencją chirurgiczną oraz przystosowanie się funkcji organizmu do tych zmian mogą naruszać równowagę płynów oraz oddziaływać na ogólny stan zdrowia stomika.

Całoroczna troska!

Zachowanie odpowiedniej równowagi płynów w organizmie ma znaczenie dla każdego. Dotyczy to dobrze wytrenowanych sportowców biorących udział w poważnych zawodach a także pracowników, którzy mają siedzący tryb pracy, a którzy mają do czynienia z wymagającymi fizycznymi lub umysłowymi zadaniami lub znajdują się w takim wymagającym otoczeniu. W równym stopniu odnosi się do kobiet i do mężczyzn. I nie zależy to od pory roku. Wyjątkowo upalna i wilgotna pogoda latem tylko wzmaga potrzeby organizmu. Ale znużenie i wyczerpanie zimowe oraz odwadniające choroby mogą wywoływać równie poważne zachwiania równowagi płynów. Regulacja równowagi płynów w organizmie jest istotna dla każdego przez cały rok.

Dlaczego elektrolity są takie ważne?

Elektrolity są podstawowymi substancjami życiowymi, które rozpuszczają się w wodzie i przewodzą w organizmie elektryczność niezbędną do regulowania czynności życiowych. Są to naładowane jony, dodatnie kationy (sód, potas, wapń i magnez) lub ujemne aniony (wodorowęglany, jony chlorkowe, fosforowe, siarczany, kwasy organiczne i składniki białkowe). Elektrolity odpowiadają za rozprowadzanie wody w organizmie, wchłanianie, dyfuzję, równowagę kwasowo-zasadową i funkcjonowanie nerwów i mięśni. Istnienie i równowaga elektrolitów decyduje o tym, na ile sprawnie cały system naszego organizmu wykonuje swoje skomplikowane życiowe funkcje.

Co powoduje niedobór płynów i elektrolitów w organizmie?

Najważniejsze przyczyny to: (1) poważne lub rozległe schorzenie występujące z wysoką gorączką, wymiotami lub biegunką, (2) długie okresy szczególnie upalnej pogody i pocenie się, (3) nadzwyczajnie wyczerpujące ćwiczenia fizyczne lub praca oraz (4) znaczne zmiany diety lub obniżone spożycie płynów. Organizm uwalnia duże ilości płynów przez skórę, płuca i nerki, gdy występuje podniesiona temperatura. To naturalna reakcja organizmu, taki zawór bezpieczeństwa odciążający przegrzany system. W tym procesie nie tylko wyczerpują się normalne zapasy płynów, ale również zostaje zachwiana równowaga elektrolitów i czynności chemicznych organizmu.

Jakie znaczenie ma niedobór płynów i elektrolitów dla organizmu?

Wiele różnych zaburzeń nerwowych lub mięśniowych może być wywołane zarówno przez mniejsze lub większe niedobory elektrolitów, ale również przez zaburzenia równowagi płynów, polegające na niedoborze lub nadmiarze elektrolitów. Znaczenie ma również natura odchylenia równowagi płynów. Skutki tych zaburzeń mogą mieć różne nasilenie, mogą się zmieniać od nieznacznych do poważnych, od drżenia do konwulsji, od biegunki do zaparcia, od znużenia do porażenia, od powolnego do przyśpieszonego oddechu, od obniżonego tętna do zatrzymania akcji serca. Jest mało prawdopodobne, że przytrafi ci się coś podobnego. Ale ważne jest to, że w przypadku poważniejszych zaburzeń poziomu elektrolitów lub równowagi płynów w organizmie, przestajemy się dobrze czuć. Możemy być rozleniwieni, zobojętniali, możemy czuć mrowienie w palcach, lub po prostu czuć się nieswojo. Unikniemy tego, jeśli będziemy zachowywać równowagę płynów i elektrolitów w naszej biologicznej baterii.

Co robić?

Oczywiste rozwiązanie polega na przyjmowaniu zwiększonej ilości wody i jednocześnie znacznie większej niż przeciętnie ilości elektrolitów. Normalnie, stosując rozsądną dietę dostarczamy organizmowi odpowiednią ilość płynów i elektrolitów potrzebnych do zaspokojenia codziennego zapotrzebowania energetycznego, ale w przypadku poważniejszego wysiłku, organizm będzie wymagał zwiększonej podaży elektrolitów, żeby zaspokoić zwiększone zapotrzebowanie organizmu. W przypadku stomików, zwłaszcza tych z przetokami moczowymi lub stomiami żołądkowo-jelitowymi, korzystne jest uzupełnianie poboru elektrolitów nie tylko w tych wyjątkowych okresach wzmożonego wysiłku organizmu, ale warto rozważyć regularne uzupełnianie diety w elektrolity.

Jeśli przyczyną zachwiania równowagi płynów i elektrolitów w organizmie jest poważna choroba lub zabieg chirurgiczny, lekarz powinien zalecić leczenie przywracające równowagę. Natomiast w bardziej codziennych sytuacjach, związanych z pogodą, lżejszymi dolegliwościami, przepracowaniem lub ćwiczeniami, wystarczy zastosować proste sposoby domowe. Sok pomarańczowy i banany mogą dostarczyć potas i witaminę C. Bulion lub zupy w puszkach dostarczają sodu.

Ważne jest, aby pamiętać, żeby nie dopuścić do poważnego deficytu płynów i elektrolitów w organizmie. Utrzymuj prawidłowy poziom i podejmuj działania przywracające równowagę, zawsze gdy ciężka praca, zabawa, choroba lub pogoda może obniżyć twój zasób energii.

Źródło: Via Los Angeles Ostomy News May/June 1999, Via OAB Bulletin, March 2001, via Inside Out On-line Mar/Apr 2002.

• Pielęgnacja
• Problemy
• Irygacje
• Forum
• Chat
• Poradnie
• Artykuły