Irygacje kolostomii

Irygacje

Irygacje mogą być wykonywane tylko przez osoby z kolostomią, ponieważ procedura ta dotyczy jelita grubego. Nie w każdym przypadku są one jednak wskazane. O tym, czy osoba z kolostomią może wykonywać irygacje zdecyduje lekarz, a instruktaż powinna wykonać wykwalifikowana pielęgniarka stomijna.

Irygacja polega na płukaniu jelita grubego wodą, w celu oczyszczenia go ze stolca i gazów. Do irygacji służy specjalny zestaw, który można nabyć w punktach ze sprzętem stomijnym.

Irygacje wykonuje się przeciętnie co 1 lub 2 dni. Umożliwiają one pełną kontrolę nad wypróżnianiem się. Bywa, że osoby, które wykonują irygacje nie muszą nosić worków stomijnych, a stomię zabezpieczają tylko niewielkimi nakładkami (minikapy).

Artykuł na temat irygacji napisał też Kwiryn. Znajduje się w części: Na co dzień > Atykuły > Co nieco o irygacji.

Artykuł Michiela

Irygacja: sposób na regularne wypróżnienia dla kolostomików

Ważna uwaga: Irygacje mogą stosować tylko osoby z kolostomią. Nie mogą jej stosować osoby z ileostomią ani urostomią.

Wiele osób z kolostomią na esicy lub zstępującej części okrężnicy może wykonywać irygacje. Jest to dobry sposób na kontrolowanie wypróżnień w odstępach 24 lub 48 godzinnych. Niektórzy mogą także wytrzymać bez wypróżnienia przez 72 godziny, chociaż są to wyjątki. Najpierw jednak powinno się uzgodnić możliwość wykonywania irygacji ze swoim lekarzem, ponieważ on wie co się dzieje w naszych jelitach. Należy także porozmawiać z pielęgniarką stomijną, która wyjaśni poszczególne kroki, które należy wykonać, omówi rodzaje sprzętu, który będzie potrzebny do irygacji i powie od czego zacząć.

Postaram się zrobić to samo w tym artykule, w oparciu o to, czego nauczyła mnie moja pielęgniarka stomijna, o to co jest napisane w instrukcjach dołączonych do zestawów irygacyjnych i na podstawie tego, co przeczytałem w kilku grupach dyskusyjnych. Pamiętaj jednak: czytając na temat tej procedury możesz pomyśleć „To nie dla mnie, to za duży kłopot, to zabiera zbyt dużo czasu”. Kiedy zaczniesz to robić, szybko przywykniesz do nowych zwyczajów. Przez pierwszych kilka razy będziesz się czuł trochę spięty i będziesz dokładnie przestrzegał instrukcji. Ale kiedy nabierzesz wprawy, przestawisz się na „automatycznego pilota” i sam się zdziwisz, jak szybko masz to wszystko za sobą. Jeszcze zatęsknisz za tymi 15 lub 30 minutami spokoju w toalecie, najlepszym czasem na „poczytanie twojego ulubionego autora”, jak mówi o tym jeden mój kolega, który stosuje irygacje. Oprócz tego, że uzyskasz kontrolę nad wypróżnianiem, jest jeszcze kilka innych korzyści: mniej gazów, mniej nieprzyjemnych zapachów, mniej biegunek, mniej zaparć, mniej podrażnień skóry, no i więcej wolności i komfortu, ponieważ nie będziesz już potrzebował typowego worka.

• Czego potrzebujesz?
• Kiedy i gdzie robić irygacje?
• Czynnosci
• Harmonogram
• Jaki sprzet stosować?
• Historia
• Rozwiazywanie problemów

• Zestaw do irygacji. Wszyscy główni producenci sprzętu stomijnego oferują tego typu zestawy. Składa się on z plastikowego zbiornika na wodę z długą rurką i drugą krótszą rurką z regulatorem przepływu wody oraz stożka. Niektórzy producenci oferują zamknięte pojemniki, które mają tylko otwór służący do wlewania bieżącej wody. Inni oferują pojemniki otwarte od góry. Ja wolę te drugie, ponieważ można je po każdym użyciu wysuszyć i łatwiej je czyścić (mieszanką bieżącej wody i zwykłego octu lub domowego wybielacza). Należy w ten sposób czyścić pojemnik i rurkę ze stożkiem co najmniej raz w miesiącu. Ja osobiście najbardziej lubię zbiornik firmy Coloplast, ponieważ jest otwarty od góry i ma wbudowany termometr, który pokazuje temperaturę zarówno w °C jak i °F. Zbiorniki te zawsze mają podziałkę co 0,5 l.
• Po drugie potrzeba rękawa do irygacji: jest to długi matowy lub przeźroczysty worek plastikowy, otwarty od góry i od dołu. Występują jednoczęściowe i dwuczęściowe, w zależności od preferencji w sprawie zaopatrzenia stomii.
• Po trzecie potrzeba kilka klamerek, które znajdują się w zestawie oraz nieco środka nawilżającego. I zawsze zabieram ze sobą do ubikacji dodatkową butelkę wody. Więcej na ten temat w punkcie Czynności.
• No tak. Omal nie zapomniałem, że potrzebujesz nowego haczyka w ubikacji. Bo przecież nie będziesz siedział przez 30 minut trzymając sporą ilość wody wysoko w powietrzu. Zbiornik z wodą powinien być tak powieszony na haczyku, aby jego dolna część znajdowała się na wysokości ramienia, kiedy stoisz. Niektóre instrukcje mówią, żeby był na wysokości ramienia w pozycji siedzącej. Stosowałem się do tego na początku, ale później podniosłem haczyk wyżej, aby uzyskać lepszy nacisk wody. Na rurce zawsze znajduje się regulator przepływu wody, na wypadek, gdyby woda płynęła zbyt szybko.
• Kiedy będzie po wszystkim, będziesz potrzebował kilku chusteczek lub ligniny, aby się wytrzeć i mały woreczek plastikowy na zużyty rękaw. W pierwszym tygodniu potrzebujesz także czasu i powinieneś mieć spokój. Więcej o tym w następnym punkcie.

Sposób wykonania irygacji powinna wyjaśnić ci pielęgniarka stomijna. W niektórych krajach pielęgniarki pomagają wykonywać pierwsze irygacje, na przykład jeszcze w trakcie pobytu w szpitalu. W Holandii, gdzie ja mieszkam, specjaliści nie są skorzy zaczynać tak wcześnie. Mój chirurg wyjaśnił mi to w następujący sposób: „Musisz nauczyć się „konwencjonalnych” metod pielęgnacji stomii. Możesz znaleźć się ponownie w szpitalu, bez możliwości wykonywania irygacji, może ci się także przytrafić biegunka. Wtedy docenisz umiejętność zaopatrywania stomii przy pomocy „konwencjonalnych worków””. Wtedy się na niego wkurzyłem, ale on faktycznie miał rację. Dlatego ja zacząłem jakieś cztery miesiące po operacji. Grzecznie odrzuciłem propozycję mojej pielęgniarki stomijnej, aby pierwszą sesję przeprowadzić w jej gabinecie. Wiem, że widzieli mnie kompletnie gołego nie raz, ale kupa to kupa i to jest bardzo prywatna sprawa. Jestem pewny, że trochę jej ulżyło ;). Poradziła mi jednak, aby mieć kogoś w pobliżu przy tym pierwszym razie, bo kiedy wszystko jest takie nowe, cztery ręce i dwie głowy mogą się przydać. Dlatego przy jej wykładzie był obecny mój przyjaciel.

Wszystko powinieneś mieć pod ręką w łazience. Pomyśl, czego potrzebujesz w ubikacji (nasz dom ma oddzielną ubikację, więc zanoszę tam wszystko co potrzeba). Przede wszystkim potrzebujesz dla siebie ubikacji na jakąś godzinę za tym pierwszym razem. Jeśli masz dzieci, rób to, kiedy pójdą do szkoły. Jeśli twój partner potrzebuje użyć toalety, poproś go lub ją, aby to zrobił. Zapewnij sobie dobrą temperaturę. Weź ze sobą gazetę lub książkę, którą czytasz i/lub swoją paczkę papierosów. Ubikacja z małą umywalką z bieżącą wodą (może być zimna) jest bardzo praktyczna. Więcej na ten temat w części Czynności. Wykonaj swoją pierwszą sesję w spokojnej atmosferze, na przykład w weekend lub w dzień, kiedy nie musisz iść do pracy. Kiedy rano wstaniesz, wypij dużo płynów. Kawa, herbata, sok, woda, wszystko jest dobre. Zjedz śniadanie. To ważne, ponieważ twoje jelito zareaguje na pokarm, co ułatwi nieco tę pierwszą irygację. Możesz także mieć słabe nudności, a jedzenie temu zaradzi. Jelito zareaguje na pokarm lepszą perystaltyką. A poza tym, śniadanie to najważniejszy posiłek, nieprawdaż?

• Używamy bieżącej wody o temperaturze ciała lub nawet nieco chłodniejszej. To pomoże trochę podrażnić jelito. Nigdy nie należy stosować wody zbyt ciepłej. Wierz mi, zrobiłem raz ten błąd i miałem potem problemy przez kilka dni.
• Napełnij zbiornik i powieś go na haczyku. Napełnij dodatkową butelkę wody.
• Usuń swój worek. Jeśli skóra wokół stomii jest zabrudzona, oczyść ją i przymocuj rękaw do irygacji. Niektórzy używają silikonowy pierścień łącznie z pasem - to sprawa osobistych upodobań.
• Przygotuj klamerki i żel. Usiądź na sedesie. Niektóre instrukcje zalecają, aby usiąść twarzą w stronę sedesu, niektórzy irygują się w wannie. Nie mam pojęcia dlaczego. Jeśli usiądziesz tak, jak robiłeś to dawniej, dolna część rękawa będzie zwisała równo do wody i treść jelitowa będzie wpadała prosto do wody, czyli tam, gdzie powinna.
• Nałóż trochę środka nawilżającego na stożek.
• Otwórz regulator i upuść trochę wody. Nie do stomii, tylko do rękawa lub do muszli. W ten sposób pozbędziesz się powietrza z rurki.
• Teraz, przy zamkniętym regulatorze, delikatnie włóż stożek do stomii.
• Przykryj stożek mankietem rękawa do irygacji. Wciśnij stożek do stomii. Otwórz regulator.
• Na początku nic specjalnego może się nie zdarzyć. Pamiętaj, to twój pierwszy raz i nawet twoja stomia o tym wie. Rozluźnij się, zrób kilka głębokich oddechów, wypuść powietrze. Często to wystarcza, aby zacząć przepływ wody.
• Gdyby woda nie chciała lecieć, delikatnie przekręć stożek w innym kierunku. Każda stomia jest inna. W przypadku niektórych ludzi woda płynie prosto w kierunku brzucha, w przypadku innych płynie w nieco innym kierunku. (Możesz to zbadać palcem, kiedy będziesz pod prysznicem, ale niektórzy się obawiają takiego badania.)
• Woda powinna płynąć swobodnie, gdy stożek jest na miejscu. Przy kilku pierwszych razach możesz czuć się nieswojo. Po prostu zamknij wtedy regulator, weź kilka głębokich oddechów i otwórz regulator jeszcze raz.
• Wlewanie wody zajmie około pięciu minut. W niektóre dni może płynąć całkiem szybko, kiedy indziej wolniej. Po prostu bądź cierpliwy.
• Teraz na temat ilości wody: wydaje się, że istnieje tu szkoła amerykańska i szkoła europejska. Tak jakby reszta świata w ogóle się nie irygowała ;-) Amerykanie używają około 1,5 litra wody, a ja rozmawiałem z ludźmi, którzy nawet zużywają więcej. W Europie uczą nas, aby używać pomiędzy 0,5 a 1 litrem. Badania pokazują, że 0,5 litra powinno wystarczyć do irygacji. Mój gastroenterolog twierdzi nawet, że wszystko co ponad to po prostu wpływa do jelita cienkiego, mimo zastawki między jelitem cienkim a grubym. Najwyraźniej ta zastawka nie jest wodoszczelna. Ostatnio pojawiły się obawy, że jelito może się rozciągnąć, jeśli regularnie będzie się stosować zbyt dużo wody. Tak czy inaczej, ja stosuję się do tego, czego nauczyła mnie moja pielęgniarka stomijna. Powiedziała, żebym zaczął od 0,8 litra wody, ale ja jestem wysoki, bo mierzę 194 cm.
• Kiedy wleję odpowiednią ilość wody, trzymam stożek wciśnięty do stomii przez jakiś czas, aż poczuję narastające parcie. Bądź gotowy.
• Usuń stożek, ale uważaj, aby mankiet rękawa był podniesiony. Woda i stolec mogą zacząć od razu wypływać.
• zamknij górną część rękawa przy pomocy spinaczy. Odpręż się i usiądź. Niektórzy ludzie, aby się lepiej zrelaksować, wykonują ćwiczenia jogi lub ćwiczenia oddechowe, niektórzy czytają gazetę lub książkę. Ja palę papierosa. Wiem, to zły nawyk, ale za to nie nadużywam alkoholu, odżywiam się zdrowo i zawsze uprawiam bezpieczny seks ;).
• Teraz na temat stolca: najpierw będzie całkiem zbity, prawie taki jak za dawnych czasów. Potem przechodzi w bardziej wodnisty. Na końcu pojawi się częściowy strawiony pokarm, zawsze o bardzo mocnej woni i prawdopodobnie z dużą ilością gazu.
• Ja zwykle kończę swoją sesję solidnym beknięciem. To dla mnie znak, że już po wszystkim.

Dla początkujących to jeszcze nie koniec. Moja pielęgniarka stomijna uczyła mnie, aby wlać jeszcze jedną porcję wody. W pojemniku jest jeszcze mnóstwo wody, której nie należy marnować.

• Po pierwsze, część wykorzystaj na oczyszczenie wewnętrznej strony rękawa i może przepłukania stomii. Następnie wlej 300 ml do stomii i powtórz całą procedurę. Zatem jeszcze raz trzymaj stożek wciśnięty do stomii aż poczujesz parcie. Następnie usuń stożek i czekaj na wypróżnienie. Pielęgniarka uczyła mnie, abym robił to, dopóki wypróżnienie po drugim wlewie wody nie będzie zupełnie płynne, co znaczyłoby, że cały stolec został wydalony przy pierwszej irygacji. Kiedy drugi wlew wody powodował regularne wypływanie mniej lub bardziej przejrzystej cieczy, zacząłem wykonywać tylko jeden wlew. Irygacja w dużym stopniu polega na wyćwiczeniu jelita grubego, aby działało w sposób, który nam odpowiada. Stosowanie dwóch wlewów wody na pewno wyćwiczyło moje jelito.

Na początku spędzisz w ubikacji około 30-45 minut, ale z czasem pójdzie to szybciej.

• Pozostałą wodę wykorzystaj do opłukania wnętrza rękawa. Ja to robię stojąc, co czasami powoduje, że jeszcze coś się wydobędzie ze stomii. Wtedy potrzebuję dodatkową butelkę wody na powtórne oczyszczenie rękawa. Sprawdź także stronę zewnętrzną i opłucz ją w razie potrzeby.
• Odwiń rękaw do góry i klamerkami zapnij go od góry jeszcze raz zawijając.
• Teraz masz chwilę spokoju. Niektórzy w tym czasie myją zęby, inni wypijają kawę lub herbatę, niektórzy się gimnastykują. Ja w tym czasie suszę zbiornik na wodę i czyszczę stożek przy użyciu wody z łagodnym mydłem. Poruszanie się sprzyja wydaleniu resztek stolca. Na początku daj sobie te dodatkowe pół godziny. W tym czasie zorientujesz się, czy jesteś już opróżniony i gotowy wziąć prysznic.

Oczywiście ciekawi cię, czy pobiłeś rekord Guinnessa. Chciałbyś wiedzieć, jak często należy wykonywać irygacje. Być może wystarczy co drugi dzień. Jak pokazują badania belgijskie, średnia wynosi 48 godzin. Moja pielęgniarka stomijna zaleciła mi irygacje codziennie przez pierwsze dwa tygodnie. Twierdziła, że tyle co najmniej trzeba, aby wytrenować jelito.

Muszę się do czegoś przyznać: trochę oszukiwałem. Jestem normalnym facetem i tak bardzo chciałem należeć do „przeciętnej grupy”. Nawet nie zrobiłem sobie przejściowego okresu z sesjami w odstępie 36 godzin. Wskoczyłem na głęboką wodę w tydzień po pierwszej irygacji. Czy to jest rozsądne? W żadnym wypadku. Co prawda nie miałem żadnych wypadków i zakładałem normalny worek na noc, ale jednak...

Nie chciałbym, żebyście mnie przeklinali za budzenie się w pobrudzonej pościeli ani za kłopotliwe wypadki w ciągu dnia, dlatego oto moja rada. Zacznij od regularnych porannych sesji. Przez pierwsze dni noś worki. Jeśli będziesz wypróżniony, możesz zacząć nosić nakładki na stomię (stoma cap). Na noc zakładaj worki. Patrz co się będzie działo. Jeśli nie będzie stolca ani w dzień, ani w nocy, to znaczy, że się przyzwyczajasz. Zwiększ odstęp między irygacjami do 36 godzin, ale nadal zakładaj worki na noc. I tak dalej i dalej. Dodaj następne 12 godzin przerwy, jeśli nie będziesz miał stolców pomiędzy irygacjami (to znaczy wypróżnienia przed następną irygacją będą niewielkie). Pamiętaj, ciągle jeszcze jesteś w fazie ćwiczeń. Ja doszedłem do tego, że dla mnie najlepszy jest odstęp 48 godzin. Kiedy wypracujesz swój harmonogram, staraj się go trzymać.

Gdy twoje jelito przejdzie trening, będzie się dobrze zachowywać. Ale nie zawsze. Jak dotąd, a zacząłem irygacje około dwa lata temu, dwa razy zdarzyło mi się, że moje jelito robiło co chciało. Gdy wspomniałem o tym mojemu chirurgowi, ten odpowiedział „To tak jak moje”. Zapytałem „Czy Pan także ma stomię?”. Nie, on nie ma stomii, ale wyjaśnił mi, że jemu także zdarza się chodzić do toalety kilka razy dziennie. Gdy ma się stomię sytuacja jest podobna.

Niektórzy wolą nosić zwykłe worki. Jak wspomniałem wcześniej, to ma sens w okresie nauki. Kiedy natomiast dojdziesz do tego, że nie będziesz miał stolców między irygacjami, można przerzucić się na mniej znane produkty. Prawie wszyscy producenci oferują małe woreczki na stomię (stoma caps). Są one okrągłe i mają średnicę około 10 cm. Wszystkie mają wbudowany filtr węglowy i większość jest dostępna w wariantach jedno i dwuczęściowym. Amerykanie często wspominają o opatrunku, czy rodzaju plastra. Jak dotąd nie spotkałem tego w Europie, więc nie mam z nimi doświadczenia.

Braun Biotrol ma spory wybór sprzętu. Mój ulubiony to Iryfix: prostokątny o wymiarach 8 na 6 cm. To co go wyróżnia to filtr węglowy, który umieszczasz w stomii i przylepiec, który przyklejasz do brzucha. Nikt by nie poznał, że masz stomię, jeśli nie zna tego typu przedmiotu. Musisz jednak pamiętać, że tego typu akcesoria mają zastosowanie tylko wtedy, gdy stolec się nie wydobywa, ponieważ one by go nie zatrzymały. Braun Biotrol oferuje także Petite: nawet nieco mniejsze niż Iryfix, ale wykonane z dwóch warstw, jak te bardziej popularne produkty. Tyle że trochę bardziej odstają od ciała. Coloplast także ma w ofercie zatyczki Conseal. Nowością jest tutaj piankowa zatyczka, którą wkłada się do stomii. Okrągłą płytkę przykleja się do brzucha. Największą zaletą tej zatyczki jest to, że całkowicie redukuje odgłosy. Poza tym, w razie niespodziewanego wypadku, przez jakiś czas może utrzymać stolec. Moim zdaniem najlepiej poprosić różnych producentów o próbki sprzętu i znaleźć ten najlepszy dla siebie.

Przez jakiś czas zastanawiałem się dlaczego irygacje kolostomii nie są bardziej rozpowszechnione. Nie mam tu na myśli reklamy w sensie komercyjnym, ale na przykład przez przekazywanie sobie wiadomości z ust do ust. Kiedy mój chirurg powiedział mi dzień przed operacją, że będę miał stałą kolostomię, odpowiedziałem natychmiast: Zamierzam robić irygacje. Był bardzo temu oporny. Jeden z powodów tego wyjaśniam w punkcie Kiedy i gdzie. Inny powód był prosty: nie wiedział, czy ja w ogóle przeżyję, ponieważ moja operacja miała objąć wycięcie odbytnicy, a on nie chciał obciążać mnie zbyt dużą ilością informacji w przeddzień operacji.

Ale ja wiedziałem o irygacjach. Mój ojciec na krótko przed śmiercią miał kolostomię, ale on się nie irygował. Chociaż byłem wtedy bardzo młody, ktoś musiał mi powiedzieć o takiej możliwości i ta wiedza mi została.

Teraz wiem nieco więcej. Stożek, którego używamy to niedawny wynalazek. Jego historia sięga do 1972 roku. Era plastikowych produktów. Stożek jest prawdziwym odkryciem, ponieważ umożliwia przepływ wody we właściwym kierunku bez rozchlapywania. Stożek taki służy także jako zatyczka. Przed 1972 rokiem ludzie musieli stosować długie cewniki z gumy lub innych nieelastycznych tworzyw, które czasami prowadziły do perforacji jelita co mogło skończyć się nawet śmiercią.

Przez lata specjaliści spierali się co do zasadności wykonywania irygacji. W rezultacie uznano, że stosowanie irygacji przez długi czas jest niebezpieczne. Irygacje wykonywano tylko w szpitalach, gdy było dla niej uzasadnienie medyczne. W 1974 Hollister wyprodukował pierwszy zestaw irygacyjny, taki jakie znamy dzisiaj. Wielu specjalistów było jednak uczonych irygacji razem z tymi starymi historiami o perforacjach jelita i w związku z tym nie mieli zbytniego zaufania także do tych nowych produktów. Słyszałem także o pielęgniarce stomijnej, która odmówiła nauczenia się irygacji, bo ta procedura wydała się jej zbyt grubiańska. Ciągle jeszcze dowiaduję się o ludziach z kolostomią, którzy po prostu nie wiedzą, że mogliby wykonywać irygacje. Mam nadzieję, że ten artykuł pomoże w lepszym poznaniu tego zabiegu. I mam nadzieję, że wielu ludzi nauczy się kontrolować swoje jelito, zamiast pozwolić jelitu kontrolować ich codzienne życie i zajęcia.

Woda nie wpływa:

• Często ludzie są zbytnio spięci. Zamknij regulator i weź głęboki oddech. Wydychaj powietrze powoli do końca. Nie chcę, żebyś się nadmiernie przewietrzył ;-) Po krótkiej chwili zacznij od nowa.
• Delikatnie przesuń stożek i skieruj go pod innym kątem. Gdy przesuwasz stożek, mogą się wydobywać gaz i woda. To nic takiego, nie martw się.
• Ciśnienie jest zbyt słabe. Innymi słowy, zbiornik znajduje się zbyt nisko. Przewieś go wyżej. Jeśli to zadziała, umieść wieszak wyżej.

Woda jest w środku, ale nie wypływa:

• Może się zdarzyć, że twoje jelito jest odwodnione. Wypij kilka szklanek wody. To najczęściej pomaga.
• Możesz dostać skurczów. Rozluźnij się i delikatnie pomasuj brzuch.

Woda wypływa natychmiast po usunięciu stożka:

• To może oznaczać, że wyjmujesz stożek zbyt szybko. Trzymaj stożek wciśnięty do stomii przez co najmniej 30 sekund. Czasem poczujesz, że parcie się zmniejsza. Oznacza to, że woda dochodzi od wyższych części jelita.

Kiedy nie robić irygacji:

• Nie należy wykonywać irygacji, kiedy aktywna jest choroba (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna lub zapalenie uchyłka).
• Nie powinno się wykonywać irygacji, gdy wystąpi biegunka.
• Wypadanie stomii lub przepuklina okołostomijna mogą bardzo utrudnić irygacje. Niemniej jednak należy zauważyć, że nie są to bezwzględne przeciwwskazania do irygacji.
• Osoby przechodzące chemio- lub radioterapię powinny rozważyć odczekanie około sześciu tygodni od zakończenia leczenia na rozpoczęcie irygacji. Zazwyczaj w tym czasie system pokarmowy jest rozregulowany.

Michiel
Amsterdam,
August 2000.

• Pielęgnacja
• Problemy
• Irygacje
• Forum
• Chat
• Poradnie
• Artykuły